Từ ngày đầu học Steiner đến Học bổng Đại học của Thiện Khánh

Năm 2025 có một dấu mốc đáng nhớ của giáo dục Steiner Waldorf ở Việt Nam, đó là lễ tốt nghiệp của những em học sinh Steiner đầu tiên.

Ảnh: Thiện Khánh và những học sinh Steiner đầu tiên của Việt Nam tốt nghiệp trung học

Trần Thiện Khánh là một trong những học sinh đã tốt nghiệp trung học năm nay. Em đã nhận được 100% học bổng của Trường Đại học Việt Đức (cho năm học đầu tiên). Ngoài ra, em cũng được nhận vào Trường Đại học Fulbright Việt Nam (với học bổng 50%), Trường Đại học Quốc tế RMIT Việt Nam, Swinburne Vietnam (thuộc trường Swinburne University of Technology, Úc), Greenwich Vietnam (thuộc trường Đại học Greenwich, Vương Quốc Anh). Em đã chọn theo học tại Trường Đại học Việt Đức vì đúng chuyên ngành yêu thích của em là ngành Cơ Điện Tử.

SWAVN đã có buổi phỏng vấn với Thiện Khánh và ba của em là anh Toàn Văn. Ba Văn cũng là một trong những phụ huynh tiên phong kiên định đi theo giáo dục Steiner Waldorf tại Việt Nam.

1. Ba Văn kể qua về hành trình đến với giáo dục Steiner của gia đình mình nha!

Ba Văn: Mình biết đến giáo dục Steiner khi đi tìm trường cho con gái vào lớp 1. Từ ý định tìm trường cho em gái đi đến mở ra một con đường mới cho cả anh trai. Mình tin là chính định mệnh của con đã dẫn dắt điều đó.

Mình tìm hiểu thêm và xem được một series phim về sự kiện “Waldorf 100 năm”. Series phim này có đề cập đến việc rèn luyện nội lực và vun bồi các phẩm chất tốt đẹp của tâm thức, để trẻ có thể sẵn sàng đối diện với sự thay đổi của thời đại. Điều này phù hợp với quan điểm của vợ chồng mình.

Rồi mình đến trường và gặp cô Linh. Mình cũng ko nhớ lúc đó đã trò chuyện gì với cô nhưng cô là yếu tố chính để mình quyết định cho Khánh theo học. Khi đọc cuốn “The Education of a Child” thì mình biết là thầy cô là yếu tố quyết định trong giáo dục Steiner. Với gia đình mình, giáo dục Steiner không phải là cái gì quá cao siêu, mà chỉ đơn thuần là một môi trường mà con được ở cạnh người dẫn dắt phù hợp.

Sau đó, vợ chồng mình quyết định cho con gái vào học lớp 1 và chuyển Khánh từ trường khác sang trường Steiner. Lúc đó Khánh 10 tuổi, vào học lớp 4 ở trường Steiner. Con phải học lùi 1 năm vì thời điểm đó, trường chỉ có lớp 4 là lớn nhất.

2. Ba tâm đắc nhất điều gì ở giáo dục Steiner ạ?

Ba Văn: Giáo dục Steiner chú trọng việc giúp trẻ phát triển một cách hài hòa, nơi nội lực được vun bồi, giúp trẻ vững vàng trước các biến động của xã hội, nơi tình yêu thương được giữ ấm để trẻ hiểu chính mình và hiểu xung quanh, nơi các kỹ năng tay chân được rèn luyện để trẻ có thể sử dụng cơ thể mình một cách trọn vẹn.

Đặc biệt, giáo dục Steiner tích hợp nghệ thuật vào tất cả các môn học. Sản phẩm của con làm trong suốt quá trình học từ nhỏ đến lớn đều rất thực tế và sử dụng được.

3. Thiện Khánh cảm nhận như thế nào về ngôi trường Steiner mình đã theo học, và Khánh thích nhất điều gì ở trường mình?

Thiện Khánh: Con thấy trường Steiner là môi trường cho phép học sinh được chủ động làm những gì mà bên trong mình mách bảo. Để được hiểu mình là ai, mạnh gì, yếu gì và tự rèn giũa bản thân mình.

Điều con quý nhất ở trường mình là sự gắn kết của cộng đồng giáo viên – phụ huynh – học sinh.

4. Trường Steiner sẽ có những khác biệt so với các trường khác. Khánh thấy khác biệt đó là gì và Khánh cảm thấy như thế nào về khác biệt đó?

Thiện Khánh: Khác biệt mà con thấy là các bài học ở trường Steiner luôn giúp con có thể hiểu được tận gốc những gì được dạy.

Con cũng được đưa ra quyết định, được tự do về tư tưởng. Khác biệt này giúp con tự do khỏi áp lực bên ngoài. Nhưng cũng vì vậy mà con khá bồi hồi về tương lai của mình. Con thấy thoải mái quá cũng không ổn. Nên trong sự thoải mái, con thấy mình nên đặt ra các tiêu chuẩn và có sự chủ động.

5. Khánh cảm thấy như thế nào khi ở trường Steiner, một giáo viên chủ nhiệm sẽ theo học sinh suốt nhiều năm? Khánh chia sẻ một chút về giáo viên chủ nhiệm của mình nha!

Thiện Khánh: Các thầy cô ở trường đều đã dạy con và có sức ảnh hưởng lớn với con. Trong đó thì có cô Linh là giáo viên chủ nhiệm từ lớp 4 đến lớp 8. Cô Linh biết khá rõ bọn con, dù nhiều đứa tụi con không có công nhận điều này. Vì được gắn bó với cô nhiều năm nên con rất hay nói chuyện với cô, hay hỏi xin ý kiến của cô. Có sự kiện, chương trình gì thú vị cô Linh cũng hay chia sẻ cho con, nhờ cô mà con được đi nhiều.

6. Trong quá trình cho Khánh theo học Steiner thì gia đình mình có gặp khó khăn gì không? Ba Văn có thể chia sẻ về khó khăn đó không ạ?

Ba Văn: Sợ bị đứt gánh giữa chừng, sợ không còn người học, sợ thầy cô không đủ lương để sống, sợ không thể thực hiện lời hứa đi hết 8 năm học. Nhưng rồi mỗi khi thấy con được sống thật sự với chính mình thì mình mang hy vọng bước tiếp.

Thế hệ “phụ huynh Steiner đời đầu” cứ mỗi năm đều ngồi lại hỏi xem năm sau có tiếp tục không. Và rồi chỉ cần thầy cô còn ở đó, các phụ huynh tiếp tục ở đó vì con và vì nhau, thì mọi sự kết nối, mọi nguồn lực lại đến, để hành trình học tập của các con được tiếp tục.

7. Nhiều người cho rằng trường Steiner với nhiều môn nghệ thuật, thủ công, âm nhạc thì trẻ sẽ phát triển khả năng sáng tạo, nghệ thuật nhiều hơn tư duy. Ba Văn nghĩ sao về điều này?

Ba Văn: Sự thật thì học các môn nghệ thuật không nhằm mục đích tạo ra các nghệ sĩ mà là nhằm trang bị các kỹ năng và bộ công cụ để sử dụng cho các môn học khác.

Với mình tư duy là tiến trình sử dụng tất cả các chất liệu của cuộc sống mà giác quan thu thập được để tự vun bồi khả năng ra quyết định và tự rèn luyện sự tinh xảo của các nhóm cơ. Vì thế khả năng ra quyết định cũng như tay nghề tinh xảo của một người phần lớn dựa trên trải nghiệm lao động đa dạng và cuộc sống phong phú mà người đó có được.

Vì thế cách giáo dục Steiner kết hợp hội họa, thủ công, âm nhạc… trong việc học các môn khác thực chất là tiến trình học tập bằng cả cơ thể.

Mình thấy bản thân gặp khó khăn trong việc đưa những ý tưởng, suy tư trong đầu ra ngoài hay biến nó thành sản phẩm cụ thể. Còn trẻ học Steiner thì tùy trình độ, từ thô sơ cho đến tinh xảo, mỗi con đều có thể tự trình bày ý tưởng của mình một cách tự nhiên và tự tin cho các bài tập cũng như dự án của mình.

8. Giáo dục Steiner luôn nhắc đến việc giáo dục con người toàn diện head – heart – hand. Hiện tại, khi Khánh đã đi hết trung học Steiner, anh cảm thấy như thế nào về sự phát triển toàn diện của con?

Ba Văn: Mình cũng không thể khẳng định là con đã phát triển toàn diện. Nhưng nhìn chung các con đã có cơ hội trở thành đúng con người của mình và có sự phát triển tương đối đầy đủ hơn ở nhiều mặt.

Như Khánh là người rất kỹ thuật, rất khô khan, đến cả ước mơ cũng rất toan tính và logic. Tuy nhiên, con vẫn biết cách trình bày tập vở tương đối sạch, có hình ảnh, có màu sắc. Con cũng rất tự tin chơi nhạc, tự tin sáng tác. Mặc dù khả năng nói chuyện không giỏi lắm, nói khó hiểu, nhưng con vẫn rất hòa đồng, không ngại ngùng, không gặp khó khăn trong việc kết bạn và giao tiếp.

9. Được biết Khánh đã nhận được 100% học bổng năm đầu tiên của Trường Đại học Việt Đức. Khánh có thể kể về quá trình đạt được học bổng của mình không?

Thiện Khánh: Việt Đức rất rõ ràng về vấn đề học bổng, họ cho mình biết mình có gì, cần gì, có thể sẽ được học bổng nào. Con đã cố gắng để đạt những điều đó. Lý do chính con được học bổng là vì điểm năm học lớp 9-12 của con cao hơn điểm cần để đạt học bổng. Ban đầu con nghĩ chỉ cần được trường nhận là được, nhưng có học bổng rồi thì sẽ đỡ tiền cho ba mẹ nữa.

10. Khánh có thể chia sẻ về việc học tập ở môi trường mới của mình không? Bước vào môi trường đại học – một xã hội lớn hơn, Khánh cảm thấy như thế nào? Khánh thấy mình có đủ sự tự tin và sẵn sàng không?

Thiện Khánh: Hiện tại con đang sống và học ở Trường Đại học Việt Đức tại Bình Dương, với ngành Cơ Điện tử (MEC) – ngành khó nhất trường. Nhưng con cảm thấy rất háo hức, sau 8 năm không áp lực ở Tre Xanh thì con đã đến với một môi trường cạnh tranh hơn.

Con tự tin vào khả năng lên kế hoạch và khả năng thích nghi của mình. Con cũng tự tin là mình có thể học vô rất nhanh. Nhưng vì lượng kiến thức của con ở trường Steiner (đặc biệt là toán và vật lý) không giống các bạn đã học ở các trường khác, nên con cũng cần thời gian đầu để bắt kịp chương trình học.

11. Khánh cảm thấy điều gì vẫn tiếp tục “đồng hành” cùng con, dù con đã rời trường Tre Xanh Steiner?

Thiện Khánh: Đó là trực giác, sự chủ động, tích cực, cầu tiến và khả năng thuyết trình. Cách bố cục bài viết để ghi chú khi học (vì ở trường, tụi con luôn tự làm tập bài học chính). Và cuối cùng là bạn bè.

12. Còn theo ba Văn thì những năm học ở trường Steiner đã đem lại cho con nền tảng quý giá nào? Anh an tâm nhất về điều gì và lo lắng nhất điều gì ở con?

Ba Văn: Giáo dục Steiner đã giúp Khánh luôn sẵn sàng làm các công việc tay chân, khả năng thể hiện và trình bày ý tưởng, một chút nghệ thuật và không ngại ngùng trong các đội nhóm.

Mình an tâm nhất là con đã vào đại học và rất háo hức để đi học. Một sự háo hức đáng tự hào. Con đã rất bận rộn và đắm chìm vào lịch trình dày đặc của cuộc đời sinh viên ngay từ những ngày đầu.

Thế hệ học sinh Steiner đầu tiên có khá nhiều sự thoải mái, không có áp lực học tập. Đó là lo lắng lớn nhất. Chúng nó không hiểu được áp lực là gì. Nên cũng cần một thời gian nữa, để các con trải qua những thử thách của cuộc đời, mới biết thế hệ đầu tiên này mạnh mẽ đến đâu.

13. Cuối cùng, Khánh có thể chia sẻ về ước mơ, hoài bão của mình không?

Thiện Khánh: Đây là những ước mơ ích kỷ của con:

1. Tham gia vào việc đổi mới sáng tạo và cải tiến công nghệ tại Việt Nam. Con thấy đây là một công việc thú vị và ý nghĩa.

2. Sở hữu một cái xưởng giữa một khoảng đất lớn có đồi, có sông để con có thể chế tạo và thử nghiệm các ý tưởng của mình: các loại xe, hệ thống drone, hệ thống ròng rọc, hệ thống chống trộm, hệ thống tưới cây.

3. Thống trị ngành cơ khí điện tử. Nổi tiếng nhưng chỉ người trong ngành mới biết.

4. Làm chủ một doanh nghiệp.

5. Dẫn gia đình đi chơi. Nuôi ba mẹ để ba mẹ được tìm hiểu và làm những điều mình thích, mà những năm tháng nuôi dưỡng anh em con ba mẹ đã không có thời gian để làm.

Cảm ơn ba Văn. Cảm ơn sự tiên phong và kiên định của anh đã góp phần mang đến những trái ngọt đầu tiên của giáo dục Steiner tại Việt Nam. Câu chuyện của anh và Khánh chắc chắn sẽ tiếp thêm niềm tin và động lực cho tất cả những người theo đuổi giáo dục Steiner ở Việt Nam.

Cảm ơn Thiện Khánh. Chúc Khánh vững bước trên hành trình phía trước và sớm thực hiện được những ước mơ của mình.